Đến với vùng núi phía Bắc Việt Nam, du khách không chỉ bị mê hoặc bởi cảnh quan hùng vĩ mà còn bởi những nét ẩm thực độc đáo, mang đậm hương vị núi rừng. Trong số đó, bánh trứng kiến – hay còn gọi là “pẻng rày” theo tiếng Tày, nổi lên như một món đặc sản lạ lùng nhưng quyến rũ, khiến bất kỳ ai thưởng thức một lần cũng khó lòng quên được.
Nguồn gốc huyền bí của món bánh trứng kiến
Ẩm thực Tây Bắc luôn chứa đựng những câu chuyện thú vị, và bánh trứng kiến cũng không ngoại lệ. Tương truyền, món bánh này ra đời từ một câu chuyện kén rể đầy thử thách của một gia đình người Tày xưa kia.
Để cưới được người con gái, chàng rể tương lai phải mang đến một món bánh thật ngon và độc đáo. Giữa muôn vàn ứng viên với những lễ vật cầu kỳ, một chàng trai nhà nghèo đã lên rừng và phát hiện ra những tổ kiến non mẩy. Anh đã nảy ra ý tưởng rang trứng kiến, trộn với gạo nếp và gói trong lá vả để tạo nên một chiếc bánh giản dị nhưng đầy sáng tạo.
Chiếc bánh trứng kiến độc đáo ấy không chỉ chinh phục được gia đình nhà gái mà còn trở thành một nét văn hóa ẩm thực đặc trưng, được lưu truyền cho đến ngày nay, đặc biệt vào dịp lễ Thanh minh và các dịp quan trọng.
Nguyên liệu tinh túy từ thiên nhiên
Bí quyết làm nên hương vị đặc biệt của món đặc sản ngon Tây Bắc bánh trứng kiến nằm ở sự kết hợp hài hòa của những nguyên liệu tự nhiên, chỉ có thể tìm thấy ở vùng núi cao:
- Trứng kiến non: Đây là linh hồn của món bánh. Chỉ vào khoảng tháng 3 đến tháng 4 âm lịch, trứng của loài kiến đen (kiến có thân nhỏ, đuôi nhọn, thường làm tổ trên các cây vầu, nứa, găng) mới vào mùa. Trứng kiến non có màu trắng sữa, to bằng hạt gạo, căng mọng, mang vị béo ngậy đặc trưng. Để có được lượng trứng kiến chất lượng, người dân phải rất kỳ công đi rừng tìm kiếm và thu hoạch.
- Bột gạo nếp: Gạo nếp nương, với hạt to, dẻo thơm, là lựa chọn lý tưởng để làm vỏ bánh. Gạo được ngâm qua đêm, sau đó xay thành bột mịn, nhào kỹ với nước để tạo độ dẻo dai cần thiết.
- Lá vả: Loại lá to bản, mọc nhiều ở vùng núi, đóng vai trò quan trọng trong việc gói bánh. Lá vả không chỉ giúp giữ cho nhân bánh không bị vỡ ra khi hấp mà còn mang đến một hương thơm dịu nhẹ, hơi chát, quyện vào vị bánh, tạo nên nét đặc trưng không thể lẫn.
- Nhân bánh: Ngoài trứng kiến, nhân bánh thường được xào cùng thịt lợn băm nhỏ, hành khô phi thơm, thêm chút gia vị như bột canh, hạt tiêu. Một số nơi còn thêm lạc rang giã nhỏ hoặc lá kiệu thái sợi để tăng thêm hương vị đậm đà.
Quy trình chế biến kỳ công
Để tạo ra những chiếc bánh trứng kiến thơm ngon, đòi hỏi sự khéo léo và tỉ mỉ:
- Chuẩn bị trứng kiến: Trứng kiến sau khi thu hoạch về sẽ được nhặt sạch tạp chất, rửa nhẹ nhàng và để ráo.
- Chế biến nhân: Trứng kiến được phi thơm cùng hành khô, sau đó cho thịt lợn băm vào xào săn, nêm nếm gia vị vừa ăn.
- Chuẩn bị vỏ bánh: Bột gạo nếp được nhào kỹ với nước, cán mỏng vừa phải.
- Gói bánh: Lá vả bánh tẻ, sau khi rửa sạch và bỏ gân, được dùng để lót. Một lớp bột nếp được dàn mỏng lên lá, sau đó cho phần nhân trứng kiến lên trên, rồi tiếp tục phủ thêm một lớp bột và một lớp lá vả nữa. Bánh được gói kín để nhân không bị lộ ra ngoài.
- Hấp bánh: Bánh được hấp cách thủy trong khoảng 45-50 phút cho đến khi chín.
Nếu bạn quan tâm, có thể tham khảo thêm một món đặc sản Tây Bắc cũng độc đáo không kém đó là cá nướng Pa Tỉnh Tộp nhé!
Thưởng thức hương vị độc đáo
Khi thưởng thức bánh trứng kiến, bạn sẽ cảm nhận được sự hòa quyện tuyệt vời của các hương vị: vị dẻo thơm của vỏ bánh nếp, vị béo ngậy, bùi bùi của trứng kiến, vị đậm đà của thịt, quyện cùng hương thơm thoang thoảng của lá vả. Dù thưởng thức lúc nóng hay nguội, bánh trứng kiến đều mang đến một trải nghiệm ẩm thực khó quên. Nhiều người còn ăn cả phần lá vả gói bánh để cảm nhận trọn vẹn hương vị đặc trưng này.
Bánh trứng kiến là một đặc sản nổi tiếng của vùng núi Cao Bằng và thường chỉ phổ biến tại địa phương đó. Hiện tại thì hơi khó để có thể tìm thấy ở thành phố Hồ Chí Minh (hay thậm chí ở Hà Nội cũng khó thấy).
Bánh trứng kiến không chỉ là một món ăn ngon mà còn là biểu tượng văn hóa, thể hiện sự khéo léo, tinh tế và tinh thần gắn bó với thiên nhiên của người dân tộc Tày. Nếu có dịp ghé thăm Cao Bằng, đừng quên tìm và thưởng thức món đặc sản độc đáo này để có thêm những trải nghiệm ẩm thực đáng nhớ.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng bánh trứng kiến tươi ngon nhất là khi được làm và thưởng thức tại Cao Bằng. Bánh bán ở Sài Gòn có thể là bánh được bảo quản hoặc làm sẵn để vận chuyển, nên hương vị có thể không trọn vẹn như bản gốc. Bạn nên tìm hiểu kỹ về người bán và cách bảo quản để đảm bảo mua được sản phẩm chất lượng nhất.
Để khám phá thêm về các đặc sản vùng miền Tây Bắc và cả của Sài Gòn, hãy theo dõi các bài viết trên website Đặc sản ngon Tây Bắc để cập nhật những bài viết thú vị! Hiện tại thì chúng tôi có đang cung cấp loại sản phẩm miến dong sợi to thái tay – Một trong những đặc sản dân dã, quen thuộc và thân thiện với sức khỏe đến từ vùng núi cao, nếu quan tâm, khách hàng hãy liên hệ với chúng tôi để được gửi sản phẩm về tận nhà nhé!