Ẩm thực Tây Bắc luôn khiến du khách say mê bởi hương vị mộc mạc nhưng đậm đà bản sắc. Giữa vô vàn món ngon nơi núi rừng, xôi trứng kiến (Yên Bái) nổi bật như một đặc sản hiếm có, mang đến trải nghiệm ẩm thực vô cùng độc đáo. Chỉ cần thưởng thức một lần, bạn sẽ khó quên được vị béo ngậy, thơm nồng và thanh nhẹ của món ăn dân dã này.
Nguồn gốc và đặc điểm của món ăn với trứng kiến
Yên Bái – vùng đất nằm giữa lòng Tây Bắc – không chỉ nổi tiếng với ruộng bậc thang Mù Cang Chải mà còn là nơi lưu giữ nhiều tinh hoa ẩm thực truyền thống. Có rất nhiều các loại món ngon nức tiếng cả nước và các bạn ở TP HCM chắc cũng từng nghe tiếng như: miến dong sợi to, thịt trâu gác bếp, gạo lức…
Trong đó, xôi trứng kiến là món ăn đặc biệt mà chỉ người vùng cao mới quen thuộc. Với người miền xuôi, đây là món ăn lạ, khó để tưởng tượng hương vị, thậm chí nhiều người còn chưa từng nghe đến.
Ở Yên Bái, không phải loại kiến nào cũng có thể lấy trứng để chế biến. Loại kiến được dùng thường gọi là kiến ngạt, sinh sống trong các cánh rừng tự nhiên. Người dân địa phương rất tinh tường, chỉ cần quan sát là có thể nhận ra tổ kiến nào có thể khai thác.
Tổ kiến thường lớn, có khi to bằng chiếc mũ cối. Khi lấy trứng, người dân gõ nhẹ vào tổ cho kiến chạy ra ngoài, rồi bổ vỏ tổ để thu hoạch trứng. Những hạt trứng kiến rừng tròn, trắng đục, căng bóng như hạt gạo nếp, mang hương thơm dịu nhẹ và béo ngậy tự nhiên cho món ăn xôi trứng kiến. Đặc biệt, họ luôn để lại một phần trứng trong tổ để kiến tiếp tục sinh sản, giữ gìn nguồn thực phẩm bền vững cho mùa sau.
Cách chế biến món xôi trứng kiến – tinh hoa ẩm thực Tây Bắc
Có nhiều cách chế biến trứng kiến, nhưng xôi trứng kiến là món ăn được ưa chuộng và gắn liền với đời sống của người dân vùng cao. Để có một mẻ xôi thơm ngon, quá trình chuẩn bị được thực hiện tỉ mỉ, khéo léo qua nhiều công đoạn.
Người nấu sẽ chọn loại gạo nếp nương hạt to, trắng ngần và thơm dẻo nhất. Nếp được ngâm kỹ với các loại lá rừng để tạo màu và hương tự nhiên, vừa giúp hạt xôi thêm phần dẻo dai, vừa làm món ăn bắt mắt hơn. Lá dong được dùng để chia thành từng ngăn nhỏ, giúp xôi không bị lẫn màu và giữ được mùi hương riêng biệt.
Phần trứng kiến sau khi được làm sạch sẽ đem xào với hành phi, muối, hạt sẻn và vỏ dổi để dậy mùi thơm. Sau đó, người ta đặt trứng đã xào vào lá chuối, cho lên trên lớp nếp nương rồi đem đồ chín. Khi xôi vừa chín tới, người nấu khéo léo rắc trứng kiến lên, đảo nhẹ tay để trứng quyện đều cùng hạt nếp, tạo nên món ăn xôi trứng kiến có màu trắng ngà xen lẫn ánh vàng hấp dẫn.
Món xôi trứng kiến miền sơn cước khi thưởng thức mang vị béo bùi, dẻo thơm, thoang thoảng mùi lá rừng. Đặc biệt, khi ăn kèm với củ kiệu phi mỡ gà thì hương vị càng trở nên đậm đà, quyến rũ hơn.
Đây là món ăn không chỉ khiến du khách thích thú mà còn là niềm tự hào của người dân miền Tây Bắc. Cùng với miến sợi to được làm bằng củ dong riềng, những tinh hoa của núi rừng mang hương sắc đặc trưng riêng, dần được mang tới các quý khách tại TP HCM thưởng thức.
Hương vị đặc trưng khó quên
Điều làm nên sức hút của món ăn đặc sản xôi trứng kiến không chỉ nằm ở cách chế biến cầu kỳ, mà còn ở sự hòa quyện hoàn hảo giữa các nguyên liệu tự nhiên. Mùi thơm của lá chuối, vị dẻo của nếp nương và vị béo ngậy của trứng kiến khiến món ăn này trở nên độc nhất vô nhị.
Nhiều du khách khi đến các địa phương vùng miền núi cao (Yên Bái, Điện Biên, Sơn La…) đã chia sẻ rằng: “Chỉ cần ngửi mùi thơm của nồi xôi trứng kiến đang đồ cũng đủ khiến lòng nao nao, nhớ mãi không quên.” Có lẽ, chính sự dung dị và tinh tế trong từng hạt nếp, từng miếng trứng đã tạo nên sức hút kỳ lạ cho món đặc sản Tây Bắc thơm ngon này này.
Ngày nay, xôi trứng kiến không chỉ được dùng trong bữa ăn thường ngày mà còn trở thành món quà đặc sản được nhiều người tìm mua. Với hương vị lạ miệng, giá trị dinh dưỡng cao và ý nghĩa văn hóa sâu sắc, món ăn này xứng đáng là niềm tự hào của ẩm thực Tây Bắc. Nếu có dịp đến miền Tây Bắc vào mùa xuân – khoảng tháng 3 đến tháng 5 – bạn đừng bỏ lỡ cơ hội thưởng thức món xôi trứng kiến nóng hổi, dẻo thơm.
Ngoài ra, bạn cũng có thể mua trứng kiến khô hoặc xôi đóng gói về làm quà cho gia đình và bạn bè – một món quà mộc mạc nhưng chứa đựng hương vị của núi rừng. Còn nếu quý khách ở TP HCM có nhu cầu mua Miến dong sợi to, hãy liên hệ với chúng tôi nhé, chúng tôi cung cấp sản phẩm Miến dong đồi cao có chứng nhận OCOP của tỉnh Điện Biên, thân thiện và an toàn với sức khỏe, sạch từ tâm, ăn kiêng cũng rất hợp và đủ dinh dưỡng (healthy), chúng tôi phục vụ ship sản phẩm tới tận nhà.
Lời kết
Xôi trứng kiến không chỉ là món ăn đặc sản ngon Tây Bắc mà còn là biểu tượng cho nét văn hóa ẩm thực độc đáo của người dân vùng cao. Mỗi hạt trứng, mỗi hạt nếp là kết tinh của thiên nhiên và công sức con người, tạo nên hương vị tinh khiết, khó quên. Nếu có dịp đặt chân đến Tây Bắc, hãy thử một lần thưởng thức món xôi trứng kiến – chắc chắn bạn sẽ hiểu vì sao món ăn này được gọi là “tinh hoa của núi rừng”.